B2Ai: bouwen aan verbinding, binnen én buiten de schoolmuren

B2Ai architects heeft een brede expertise in onder meer scholenbouw, gezondheidszorg, sportinfrastructuur, publieke gebouwen, kantoren, residentiële projecten en mixed-use programma’s. Binnen die brede werking ligt bij Julie Vermoortel een bijzondere focus op de expertises scholen en zorg. Vanuit die combinatie kijkt B2Ai niet alleen naar de functionaliteit van een gebouw, maar ook naar de relaties die het mogelijk maakt.

Van gebouw naar gedeelde infrastructuur

Een school hoeft volgens B2Ai niet noodzakelijk een gebouw te zijn dat uitsluitend tijdens de schooluren wordt gebruikt. Door functies te delen met de buurt of met andere organisaties kan infrastructuur intensiever worden benut en tegelijk een bredere maatschappelijke rol opnemen.

Zeker in stedelijke omgevingen is ruimte schaars. Gedeeld gebruik maakt het mogelijk om op dezelfde plek aan verschillende behoeften te beantwoorden. Een sportzaal die overdag door leerlingen en ’s avonds door verenigingen wordt gebruikt, een polyvalente ruimte die zowel als eetzaal als voor buurtactiviteiten kan functioneren of een school die bewust samenwerkt met lokale organisaties: het zijn voorbeelden van hoe verschillende behoeften met elkaar kunnen worden verbonden.

B2Ai vertaalt die visie niet in één vast model. De drie referentieprojecten tonen juist hoe verschillend het resultaat kan zijn naargelang de context.

Pleinlaan Elsene: drie functies, één campus

Een sterk voorbeeld is de reconversie van een voormalig bankkantoor aan de Pleinlaan in Elsene. Het bestaande gebouw wordt getransformeerd tot een multifunctionele onderwijscampus voor twee Nederlandstalige secundaire scholen: het GO! Atheneum Etterbeek en het Imelda-Instituut. De twee scholen hebben elk hun eigen onderwijsprofiel, waardoor een bijzonder diverse campus ontstaat.

Maar onderwijs is slechts één pijler van het programma. Op de site komt ook sportinfrastructuur die niet alleen door de scholen maar eveneens door lokale sportverenigingen zal worden gebruikt. Daarnaast voorziet het project in een gemeenschapscentrum met polyvalente ruimtes en een theaterzaal.

De kracht van het project zit daardoor niet alleen in de reconversie van een bestaand kantoorgebouw tot onderwijsinfrastructuur. De voormalige kantooromgeving wordt een plek waar onderwijs, sport en cultuur elkaar ontmoeten. Zo kunnen scholen, sportverenigingen en buurtbewoners de campus op verschillende momenten gebruiken.

Egied Van Broeckhovenschool: ruimte voor school en buurt

Ook de Egied Van Broeckhovenschool in Brussel vertrekt vanuit een bestaande context. De voormalige bottelarij wordt gereconverteerd tot een secundaire school voor Nederlandstalig onderwijs. Het project combineert renovatie met een nieuwbouwgedeelte en brengt verschillende onderwijsrichtingen samen.

De maatschappelijke ambitie gaat echter verder dan de school zelf. De school bevindt zich in een dichtbebouwde en zeer diverse Brusselse wijk, waar publieke ruimte voor jongeren beperkt is. Daarom wordt bewust ingezet op samenwerking met lokale initiatieven. Een opvallend voorbeeld is de aanwezigheid van een lokale boksclub in de schoolinfrastructuur.

Daarmee wordt de school ook buiten de klassieke lesuren een plek voor de buurt. Jongeren krijgen ruimte om te sporten, elkaar te ontmoeten en zich te ontwikkelen. De school neemt zo een actieve rol op in haar omgeving. Het gebouw wordt niet alleen een infrastructuur voor onderwijs, maar ook een instrument om verbinding te creëren tussen de school en de lokale gemeenschap.

Zorgdorp Curando: jong en oud onder één dak

Het Zorgdorp Curando in Ruiselede vertrekt vanuit een andere invalshoek. Hier vormt zorg de kern van het project, maar ook onderwijs en sport maken deel uit van het programma. Het ontwerp brengt verschillende generaties en gebruikers samen op één site en schept kansen voor dagelijkse ontmoetingen.

Bijzonder is de plaats van de sporthal: midden in het hart van het woonzorgcentrum. Sportinfrastructuur behoort niet vanzelfsprekend tot het programma van een woonzorgcentrum. Toch krijgt ze hier bewust een centrale plek, om de school en lokale sportverenigingen binnen te brengen en ontmoeting met de bewoners te stimuleren. Vanuit de bistro en andere gemeenschappelijke ruimtes is er visueel contact met de sporthal. Ook de schoolkinderen maken gebruik van de infrastructuur en gaan bijvoorbeeld over de middag eten in het woonzorgcentrum.

De polyvalente ruimte kan bovendien zowel door de school als voor andere activiteiten worden gebruikt. Wanneer de afscheidingen worden geopend, kunnen activiteiten in de verschillende ruimtes op elkaar aansluiten en ontstaat er ruimte voor ontmoeting tussen kinderen en bewoners.

Het resultaat is een zorgomgeving die zich niet afsluit van de buitenwereld, maar juist onderdeel wordt van het dagelijkse gemeenschapsleven. Voor B2Ai illustreert Curando hoe architectuur kan bijdragen aan een waardevolle wisselwerking tussen jong en oud.

Geen blauwdruk, wel een manier van denken

De drie projecten tonen dat er geen universele formule bestaat voor multifunctionele infrastructuur. In Elsene ligt de nadruk op de combinatie van onderwijs, sport en cultuur. In Molenbeek staat de relatie tussen school en buurt centraal. In Ruiselede vormt zorg het vertrekpunt, met onderwijs en sport als belangrijke verbindende functies.

Wat de projecten gemeen hebben, is de overtuiging dat functies elkaar kunnen versterken wanneer ze ruimte delen. Door vanaf de ontwerpfase na te denken over gedeeld gebruik, ontmoetingsmogelijkheden en relaties met de omgeving ontstaat infrastructuur die langer en intensiever kan worden gebruikt en tegelijk maatschappelijke meerwaarde creëert.

Dat maakt de aanpak ook interessant voor schoolbesturen die vandaag voor belangrijke keuzes staan. Niet alleen de vraag hoeveel klaslokalen nodig zijn, maar ook welke rol een school in de toekomst kan opnemen binnen haar buurt, verdient een plaats aan de ontwerptafel.

Kennis delen

B2Ai wil die kennis bovendien delen. Schoolbesturen, directies en onderwijsteams die willen ontdekken hoe dergelijke verbindingen in de praktijk worden georganiseerd, kunnen de gerealiseerde projecten bezoeken en samen met B2Ai bekijken welke principes vertaalbaar zijn naar hun eigen context.

Tijdens de Edubuild Summit geeft Julie Vermoortel van B2Ai een lezing over de reconversie van de Pleinlaan in Elsene. Het project vormt er de concrete aanleiding om dieper in te gaan op de mogelijkheden van multifunctionele onderwijsinfrastructuur en op de manier waarop onderwijs, sport en cultuur in één campus kunnen worden samengebracht.