KU Leuven plant restauratie Minderbroederklooster Leuven

Wie, wat en waarom

Het kloostercomplex huisvest al lange tijd het onderzoekscentrum KADOC. De Vlaamse overheid, via het Agentschap Onroerend Erfgoed, maakt middelen vrij voor een substantiële investering in de restauratie van de buitenkant van het gebouw. Concreet werd een bedrag van 680.000 euro aangekondigd voor het herstellen van gevels, hellende en platte daken, het houten buitenschrijnwerk en onder meer de beschadigde koperen dakbedekking. De werkzaamheden zijn in hoofdzaak gericht op het voorkomen van verdere waterinsijpeling en structurele achteruitgang.

​Erfgoedwaarde en bouwhistorische context

Het kloostercomplex dat KADOC huisvest, behoort tot de 19de-eeuwse kloosterbouw op deze site en vormt – samen met de aanpalende kapel – een markante schakel in het religieus-urbane historische weefsel van Leuven. De recente restauratie van de kapel toont dat eerdere investeringen al hebben bijgedragen aan het behoud van het geheel. De nieuwe fase richt zich op de resterende kloostergebouwen en wil zowel het buitenaanzicht als de technische schil veiligstellen.

Technische prioriteiten

De belangrijkste technische prioriteiten zijn:

• Herstel en onderhoud van hellende leien daken en platte daken.
• Herstelling van bakstenen gevels en voegwerk waar dit noodzakelijk is.
• Vervanging of herstel van aangetast houten buitenschrijnwerk (ramen en deuren).
• Herstel of vervanging van de koperen dakbedekking en bijkomende maatregelen tegen waterinfiltratie.

De geplande interventies sluiten aan bij de klassieke aanpak voor het consolideren van historische baksteen- en dakconstructies: eerst de bouwschil duurzaam waterdicht maken, daarna de gevels en het schrijnwerk herstellen. De keuze om waterinfiltratie te bestrijden als eerste prioriteit is logisch, aangezien vocht vaak de belangrijkste oorzaak is van schade aan zowel de constructie als de interieurelementen.

​Financiering en samenwerking

De aangekondigde subsidie zorgt ervoor dat Vlaanderen via het Agentschap Onroerend Erfgoed een aanzienlijk deel van de totale kost op zich neemt; volgens de berichtgeving gaat het om ongeveer de helft van het projectbudget. KU Leuven blijft opdrachtgever en medefinancier, terwijl de uitvoering wordt toevertrouwd aan gespecialiseerde restauratieconsortia in nauwe samenspraak met erfgoedspecialisten. De betrokkenheid van verschillende stakeholders – overheid, universiteit en erfgoedagentschap – versterkt het proces, maar vraagt tegelijk om duidelijke afspraken over fasering, toezicht en toekomstige onderhoudsverplichtingen.

Aandachtspunten

Enkele inhoudelijke aandachtspunten voor de verdere uitwerking zijn:

• Duurzaam behoud boven reconstructie: interventies blijven bij voorkeur minimaal en waar mogelijk reversibel; het behoud van originele baksteen- en schrijnwerkdetails verdient voorrang op vervangingen die het authentieke materiaalverhaal uitwissen.
• Materiaalselectie en compatibiliteit: bij herstel van voegwerk, dakbedekking en lood- of koperwerken moet de materiaalcompatibiliteit met de historische lagen worden gegarandeerd om latere schade – bijvoorbeeld stijve mortel op zachte baksteen – te voorkomen.
• Vochtbeheer als hoeksteen: structurele én detaillistische maatregelen, zoals een doordachte afvoer van neerslag, correcte detaillering van de aansluiting tussen schrijnwerk en gevel en een goed condensbeheer, vragen voorafgaande studie, tests en monitoring.
• Bescherming van collecties: tijdens de werken is een helder draaiboek nodig voor klimatologische stabiliteit in aangrenzende ruimtes, de tijdelijke verplaatsing van kwetsbare collectiestukken en duidelijke communicatie naar onderzoekers en publiek.
• Monitoring en langetermijnonderhoud: na oplevering is een beheersplan met periodieke inspecties en een meerjarenonderhoudsbudget essentieel, zodat de restauratie geen eenmalige correctie blijft maar ingebed wordt in een continu onderhoudstraject.