Studie VUB scholen groen

Brusselse kinderen hebben minst toegang tot groen rond scholen volgens nieuwe studie van de VUB

Wim Vander Haegen
04/02/2026 - 11:09
Kinderen die opgroeien in Brussel hebben geen gelijke toegang tot groene en natuurlijke omgevingen op school, en deze ongelijkheden zijn groter dan in vergelijkbare Europese steden. Dat is een van de belangrijkste conclusies van het doctoraat van Elsa Gallez van de onderzoeksgroep Cartografie en GIS aan de Vrije Universiteit Brussel (VUB). Het onderzoek evalueert de toegang van kinderen tot en het gebruik van groene ruimten in en rond basisscholen, tijdens en na de schooluren. Brussel werd vergeleken met Barcelona, Rotterdam en Parijs in het kader van het internationale COOLSCHOOLS-project.

Sociaaleconomische verschillen het grootst in Brussel

Met behulp van ruimtelijke gegevens over vegetatiebedekking en de sociaaleconomische kenmerken van scholen en buurten toont Gallez aan dat kinderen uit meer welvarende gezinnen naar scholen gaan met een groenere, gezondere omgeving die beter bestand is tegen klimaatverandering, zowel op de speelplaatsen als in de omgeving. Hoewel er ongelijkheden bestaan in de vier steden, zijn de sociaaleconomische verschillen het grootst in Brussel. "In de Europese context is dit bijzonder opvallend," zegt Gallez. "De ruimtelijke structuur van Brussel, met zijn dichte en achtergestelde stedelijke kern, speelt een belangrijke rol.

In de studie wordt ook gekeken naar hoe groene ruimten daadwerkelijk worden gebruikt. Enquêtes bij 418 ouders en 72 leerkrachten en schoolhoofden, gecombineerd met diepte-interviews, onthullen complexere patronen. In tegenstelling tot wat vaak wordt gedacht, gebruiken kinderen uit gezinnen met een laag inkomen vaker groene ruimten na schooltijd dan kinderen uit gezinnen met een hoger inkomen, ondanks een beperktere toegang. Factoren zoals tijdsdruk, georganiseerde vrijetijdsactiviteiten en de afstand tussen huis en school lijken een rol te spelen.

In de studie wordt ook gekeken naar hoe groene ruimten daadwerkelijk worden gebruikt
VUB - In de studie wordt ook gekeken naar hoe groene ruimten daadwerkelijk worden gebruikt

Gevarieerder aanbod in charterscholen

Er zijn ook verschillen tussen schooltypes. Hoewel charterscholen in het gesubsidieerde vrije netwerk over het algemeen ongeveer de helft van de overheidsfinanciering van staatsscholen ontvangen, organiseren ze meestal een gevarieerder aanbod van op de natuur gebaseerde buitenactiviteiten. Deze activiteiten vinden regelmatiger plaats en variëren in duur, van korte uitstapjes tot activiteiten die een hele dag of meerdere dagen duren. Volgens Gallez kan dit verband houden met een hogere financiële bijdrage van de ouders, minder administratieve verplichtingen en een betere toegang tot openbaar groen in de directe omgeving van de school. Tegelijkertijd hebben charterscholen vaak kleinere speelplaatsen, met minder begroeiing en minder natuurlijke elementen.

Tijdens de schooluren wordt het leren in de buitenlucht vaak beperkt door tijdgebrek, beperkte budgetten, onvoldoende langetermijnondersteuning van milieuorganisaties en een beperkte opleiding van leerkrachten in buitenonderwijs.

De ruimtelijke structuur van Brussel, met zijn dichte en achtergestelde stedelijke kern, speelt een belangrijke rol in de sociaaleconomische verschillen

—
Elsa Gallez
Onderzoeksgroep Cartografie en GIS aan de VUB

Oproep tot betere integratie

Contact met de natuur bevordert de fysieke en mentale gezondheid, concentratie, geheugen en fysieke activiteit van kinderen en vermindert gedragsproblemen. Groene schoolomgevingen dragen ook bij aan klimaatbestendigheid en biodiversiteit. Openbaar groen in de buurt van scholen in lage-inkomenswijken is echter vaak slecht onderhouden of moeilijk te gebruiken met jonge kinderen.

Gallez roept op tot een betere integratie van stedelijk groen en onderwijsbeleid, waaronder het geven van prioriteit aan het vergroenen van schoolpleinen in achterstandswijken, het verbeteren van openbaar groen in de buurt, het versterken van buitenleren in de lerarenopleiding, het ondersteunen van scholen met extra personeel en het structureel investeren in milieuorganisaties. "Om het welzijn van kinderen echt te verbeteren," concludeert ze, "moet het beleid verdergaan dan formele gelijkheid en actief werken aan gelijkheid.”

Lees meer over
Buitenruimte Bomen & planten Sector
Interessant? Deel het artikel in jouw netwerk.
Lees ook
Uitgelicht door de redactie