School uit Ronse en collectief woonproject uit Zomergem winnen Erfgoedprijs 2025

“Herbestemming van erfgoed is de ideale mix van respect voor de identiteit van een plek en het geven van nieuwe groeikansen”, duidt gedeputeerde David Coppens, bevoegd voor Erfgoed, het thema van de wedstrijd. “Het is de duurzaamste optie en economisch zelfs vaak de beste keuze. En dan laten identiteit en verankering zich nog niet eens in cijfers vatten. Het was deze keer een bijzonder rijke oogst aan inzendingen, elk met hun eigen verdiensten. Na veel wikken en wegen kwam dit duo uit de bus. Ondertussen kijk ik al uit naar de kandidaten voor onze Erfgoedprijs 2026 - Erfgoedgemeenschappen, waar we de mensen achter het erfgoed in de kijker zetten.” ​

De Ringelwikke - café wordt school

Langs een drukke steenweg in Ronse ligt het voormalige café Relais de l’Autobus. Na bijna dertig jaar leegstand blies een Steinerschool de site nieuw leven in. Wat ooit een halte was voor reizigers en hun paarden, is er nu één voor kinderen op hun reis door het leven. Een plaats om bagage op te doen, niet in koffers, maar in kennis en vaardigheden. ​

Het duo bouwheer en architect waren hier twee handen op één buik. M u r m u u r Architecten behield zoveel mogelijk van de gebouwen. Ze zorgden voor meer beleving aan de groene achterzijde van het gebouw. Zo verplaatsten ze de toegang en integreerden het landschap als speelzone. Om binnen plaats te winnen, kwam de circulatie aan de buitenkant ven het gebouw. Deze aanpassingen passen perfect in het plaatje van een school die zoveel mogelijk in contact met de natuur wil zijn. De afwerking kent bovendien veel oog voor detail.

Dreef 10 - klaslokalen worden woningen

Verscholen in de dorpskern van Zomergem vind je de voormalige gemeentelijke jongensschool. Waar vroeger leerlingen thuis waren, wonen nu gezinnen en alleenstaanden samen in het collectief woonproject Dreef 10. De centrale speelplaats bleef het kloppende hart van de site - het resultaat van het werk van Dierendonckblancke Architecten in opdracht van Gemeente Lievegem. Het is een site die niet alleen woonruimte biedt, maar ook een hedendaagse interpretatie van het dorpsleven vertolkt met ruimte voor ontmoeting en verbondenheid. “Dit is een verhaal dat moet worden verteld”, vertelt ​jurylid Koen Van Synghel. “Er is vraag naar verdichting in onze woonkernen, maar dit project toont dat afbreken en appartementen zetten niet het enige antwoord is. Aan de slag gaan met je erfgoed en dit op mensenmaat herbestemmen, zorgt ervoor dat de identiteit en de schaal van een dorp behouden blijven.” ​

Beoordeling door vakjury

De vakjury bestond uit Nikolaj De Meulder (OLMarchitecten), Matthias Francken (Herita), Barbara Van der Wee (Barbara Van der Wee Architects), Hera Van Sande (KU Leuven/Archipel) en Koen Van Synghel (architect/architectuurcriticus).

De juryleden wogen de kandidaturen onder meer op basis van deze criteria:

• Combineert het project hedendaagse architecturale kwaliteit met een glansrol voor het erfgoed zelf, en is er een evenwichtige wisselwerking hiertussen?
• Is het concept vernieuwend en onderscheidend?
• Worden principes van duurzaamheid en circulariteit doorgetrokken?
• Is de uitvoering op niveau?
• In welke mate is het project een meerwaarde voor de omgeving?

Inzendingen Erfgoedprijs 2026 geopend

De Provincie Oost-Vlaanderen lanceert ook meteen de Erfgoedprijs 2026, met als thema ‘Erfgoedgemeenschappen’. Het provinciebestuur zoekt hiervoor een feitelijke vereniging of rechtspersoon met een bijzondere verdienste op het vlak van Oost-Vlaams onroerend erfgoed. Vorige keer kaapte vzw UitMUNTEnd (Merelbeke) de prijs weg.

Alle info en de mogelijkheid om je kandidaat te stellen, vind je via oost-vlaanderen.be/erfgoedprijs. ​